`ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'
" ಅಮ್ಮಂದಿಂರ ದಿನ ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿನಿಂದ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಗೋತ್ತಾ..?
ಮತ್ತೊಂದು `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರ್ಡ್ ಕೊಳ್ಳುವ, ಹೂವಿನಿಂದ ವಜ್ರದವರೆಗೂ ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ಇನ್ನೊಂದು `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ದವರೆಗೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವ ಸಂಭ್ರಮ!
ಅಮ್ಮ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ (ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅದೂ ಇಲ್ಲ!) ಅಥವಾ `ಬೂದಿ ಬುಧವಾರ'ದಂದೋ, `ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ'ಯಂದೋ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಇಂದು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ `ಮದರ್ಸ್ ಡೇ' ಬಂದಿದ್ದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದ? ದೂರದ ಅಮೆರಿಕೆಯಿಂದ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದಾದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಜೀವನ- ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ `ಮದರ್ಸ್ ಡೇ'ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಮೌಲ್ಯ ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯದೆ ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಈ ದಿನ ಅರ್ಥಹೀನವೇ ಸರಿ.
1870ರಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಾ ವಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಾವು ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಜೂಲಿಯಾ, ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ `ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತೊಂದು ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕ್ರೌರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿ' ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದಳು. ತಾಯ್ತನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಜೂಲಿಯಾ `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಇಂದಿನ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಏಳಿ
ಹೃದಯವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಏಳಿ
ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿ
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ
ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಹನೆ- ಶಾಂತಿ- ಮಮತೆಗಳ
ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು
ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು
ಬೇರೆ ತಾಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು!
ಇದು ಜೂಲಿಯಾಳ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಜೂಲಿಯಾ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಕ್ಷಣ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಆಚರಣೆಯೂ ನಿಂತಿತು. ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದ ತಾಯಿ- ಮಗಳ ಜೋಡಿ ಆ್ಯನ್ನಾ ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ ಹಾಗೂ ಆ್ಯನ್ನಾ ರೀವ್ಸ್ ಜಾರ್ವಿಸ್.
ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ 1832ರಲ್ಲಿ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು. ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಕೆ ಸಮಾಜದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ- ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹಣ ಕೂಡಿಸಿ, ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಔಷಧಿಗೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಮೆರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ 12 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 8 ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು.
ಇಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುರಂತಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ' ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಗಿಂತ, ಬೇರೆ `ತಾಯಂದಿರಿಗಾಗಿ' ಮಾಡುವ ಸೇವೆಯಾಗಿತ್ತು!
ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ 1907ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ಭಾನುವಾರ ಮೃತಳಾದಳು. ಮಗಳು ರೀವ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂವು ಬಿಳಿ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ರೀವ್ಸ್ಗೆ `ತಾಯಿಯ ದಿನ' ಕುಟುಂಬದ, ತನ್ನ ತಾಯಿ ತನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲದರ ನೆನಪಿನ ಸಂಭ್ರಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.
1912ರಲ್ಲಿ `ತಾಯಿ ದಿನ'ದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿಯೇ ಆಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದಳು. ಕ್ರಮೇಣ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳಂತೆ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಮೇಲೂ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡು- ಹೂಗೊಂಚಲು- ಕೊಡುಗೆಗಳ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರೀತಿ, ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವನೆಗಿಂತ ಹಣವೇ ಬಂಡವಾಳವಾಯಿತು. ರೀವ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಬರೆದಿರಬಹುದಾದ ಬಣ್ಣದ ಕಾರ್ಡುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ರೀವ್ಸ್ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಸಲುವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಹಂಚತೊಡಗಿದಳು. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗದ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ವಿರುದ್ಧ ರೀವ್ಸ್ ಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಆಕೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಕೆಡಿಸಿತು.
1944ರಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಆಕೆ, 4 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಳು. ಆಕೆಗಾಗ 84 ವರ್ಷ. ಹಣವಾಗಲೀ, ಮಕ್ಕಳಾಗಲೀ ಆಗ ಅವಳ ಬಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿರದ `ತಾಯಿ' ಹೃದಯದ ರೀವ್ಸ್ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದು, ಅವು ನಮಗೆ ಕೊಡುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಅನೇಕ.
`ತಾಯಂದಿರ ದಿನ' ಅಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ ಸಂತಸದೊಂದಿಗೆ ದುಃಖ ತರುವ ದಿನವೂ ಆಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ `ಮಾತೆ'ಯರಿಗೆ ತಮಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಾಯಿಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆನೆಯುವ ನೋವು ಅಥವಾ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದುಃಖದ ದಿನ. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದ ಕಂದಮ್ಮಗಳಿಗೆ `ಪ್ರೀತಿ' ಎಂದರೇನೆಂಬುದೇ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕ್ಷಣವೂ ಹೌದು.
ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರತದ `ಅಮ್ಮ'ನಂತೂ ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಅನಕ್ಷರತೆ, ಬಡತನ, ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳ ನಡುವೆ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿರುವವಳು. ಹೊರಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲದ, ಓದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಲಾಗದ, ಸದಾ ಮಕ್ಕಳು- ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವ `ಅಮ್ಮ'ನಿಗೆ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ, ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲೂ ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲ. 16ರ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುವ ಹುಡುಗಿ `ಅಮ್ಮ', 50ಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಲುಗುವ `ಅಮ್ಮ' ಅಥವಾ 60ಕ್ಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರದಿದ್ದರೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವ `ಅಮ್ಮ'... ಹೀಗೆ ಅಮ್ಮಂದಿರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ!
`ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ' ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಅದೊಂದು `ಭ್ರಮೆ' ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗಬೇಕಿದೆ. `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ವಾಗಲೀ, `ಶ್ರಾದ್ಧ'ವಾಗಲೀ `ಅಮ್ಮ'ನನ್ನು ನೆನೆಸುವ ಮತ್ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆಯಾಗಲೀ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅದು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು `ರೂಢಿ'ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು. `ಅಮ್ಮ'ನಿಗೆ ಸಮಯ ಕೊಡದ, `ಅಮ್ಮ'ನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ, ನಮ್ಮ `ಅಮ್ಮ'ನನ್ನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ/ ಅತ್ತಿಗೆ/ ಅಣ್ಣ- ತಮ್ಮ- ಅಕ್ಕ- ತಂಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎನ್ನುವ ನಾವು ಬಹುತೇಕರು, ಇಂದು ಕೇವಲ `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ದ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ ಅಲ್ಲವೇ?
ಮತ್ತೊಂದು `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರ್ಡ್ ಕೊಳ್ಳುವ, ಹೂವಿನಿಂದ ವಜ್ರದವರೆಗೂ ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ಇನ್ನೊಂದು `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ದವರೆಗೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವ ಸಂಭ್ರಮ!
ಅಮ್ಮ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ (ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅದೂ ಇಲ್ಲ!) ಅಥವಾ `ಬೂದಿ ಬುಧವಾರ'ದಂದೋ, `ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ'ಯಂದೋ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಇಂದು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ `ಮದರ್ಸ್ ಡೇ' ಬಂದಿದ್ದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದ? ದೂರದ ಅಮೆರಿಕೆಯಿಂದ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದಾದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಜೀವನ- ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ `ಮದರ್ಸ್ ಡೇ'ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಮೌಲ್ಯ ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯದೆ ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಈ ದಿನ ಅರ್ಥಹೀನವೇ ಸರಿ.
1870ರಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಾ ವಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಾವು ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಜೂಲಿಯಾ, ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ `ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತೊಂದು ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕ್ರೌರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿ' ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದಳು. ತಾಯ್ತನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಜೂಲಿಯಾ `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಇಂದಿನ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಏಳಿ
ಹೃದಯವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಏಳಿ
ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿ
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ
ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಹನೆ- ಶಾಂತಿ- ಮಮತೆಗಳ
ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ
ಬಿಡಲಾರೆವು ನಾವು
ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು
ಬೇರೆ ತಾಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು!
ಇದು ಜೂಲಿಯಾಳ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಜೂಲಿಯಾ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಕ್ಷಣ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಆಚರಣೆಯೂ ನಿಂತಿತು. ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದ ತಾಯಿ- ಮಗಳ ಜೋಡಿ ಆ್ಯನ್ನಾ ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ ಹಾಗೂ ಆ್ಯನ್ನಾ ರೀವ್ಸ್ ಜಾರ್ವಿಸ್.
ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ 1832ರಲ್ಲಿ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು. ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಕೆ ಸಮಾಜದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ- ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹಣ ಕೂಡಿಸಿ, ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಔಷಧಿಗೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಮೆರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ 12 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 8 ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು.
ಇಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುರಂತಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ' ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಗಿಂತ, ಬೇರೆ `ತಾಯಂದಿರಿಗಾಗಿ' ಮಾಡುವ ಸೇವೆಯಾಗಿತ್ತು!
ಆ್ಯನ್ನ್ ಮೇರಿ 1907ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ಭಾನುವಾರ ಮೃತಳಾದಳು. ಮಗಳು ರೀವ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂವು ಬಿಳಿ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ರೀವ್ಸ್ಗೆ `ತಾಯಿಯ ದಿನ' ಕುಟುಂಬದ, ತನ್ನ ತಾಯಿ ತನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲದರ ನೆನಪಿನ ಸಂಭ್ರಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.
1912ರಲ್ಲಿ `ತಾಯಿ ದಿನ'ದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿಯೇ ಆಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದಳು. ಕ್ರಮೇಣ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳಂತೆ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಮೇಲೂ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡು- ಹೂಗೊಂಚಲು- ಕೊಡುಗೆಗಳ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರೀತಿ, ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವನೆಗಿಂತ ಹಣವೇ ಬಂಡವಾಳವಾಯಿತು. ರೀವ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಬರೆದಿರಬಹುದಾದ ಬಣ್ಣದ ಕಾರ್ಡುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ರೀವ್ಸ್ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ಸಲುವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಹಂಚತೊಡಗಿದಳು. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗದ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ದ ವಿರುದ್ಧ ರೀವ್ಸ್ ಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಆಕೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಕೆಡಿಸಿತು.
1944ರಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಆಕೆ, 4 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಳು. ಆಕೆಗಾಗ 84 ವರ್ಷ. ಹಣವಾಗಲೀ, ಮಕ್ಕಳಾಗಲೀ ಆಗ ಅವಳ ಬಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿರದ `ತಾಯಿ' ಹೃದಯದ ರೀವ್ಸ್ `ತಾಯಂದಿರ ದಿನ'ವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದು, ಅವು ನಮಗೆ ಕೊಡುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಅನೇಕ.
`ತಾಯಂದಿರ ದಿನ' ಅಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ ಸಂತಸದೊಂದಿಗೆ ದುಃಖ ತರುವ ದಿನವೂ ಆಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ `ಮಾತೆ'ಯರಿಗೆ ತಮಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಾಯಿಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆನೆಯುವ ನೋವು ಅಥವಾ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದುಃಖದ ದಿನ. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದ ಕಂದಮ್ಮಗಳಿಗೆ `ಪ್ರೀತಿ' ಎಂದರೇನೆಂಬುದೇ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕ್ಷಣವೂ ಹೌದು.
ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರತದ `ಅಮ್ಮ'ನಂತೂ ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಅನಕ್ಷರತೆ, ಬಡತನ, ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳ ನಡುವೆ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿರುವವಳು. ಹೊರಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲದ, ಓದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಲಾಗದ, ಸದಾ ಮಕ್ಕಳು- ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವ `ಅಮ್ಮ'ನಿಗೆ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ, ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲೂ ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲ. 16ರ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುವ ಹುಡುಗಿ `ಅಮ್ಮ', 50ಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಲುಗುವ `ಅಮ್ಮ' ಅಥವಾ 60ಕ್ಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರದಿದ್ದರೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವ `ಅಮ್ಮ'... ಹೀಗೆ ಅಮ್ಮಂದಿರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ!
`ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ' ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಅದೊಂದು `ಭ್ರಮೆ' ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗಬೇಕಿದೆ. `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ವಾಗಲೀ, `ಶ್ರಾದ್ಧ'ವಾಗಲೀ `ಅಮ್ಮ'ನನ್ನು ನೆನೆಸುವ ಮತ್ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆಯಾಗಲೀ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅದು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು `ರೂಢಿ'ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು. `ಅಮ್ಮ'ನಿಗೆ ಸಮಯ ಕೊಡದ, `ಅಮ್ಮ'ನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ, ನಮ್ಮ `ಅಮ್ಮ'ನನ್ನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ/ ಅತ್ತಿಗೆ/ ಅಣ್ಣ- ತಮ್ಮ- ಅಕ್ಕ- ತಂಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎನ್ನುವ ನಾವು ಬಹುತೇಕರು, ಇಂದು ಕೇವಲ `ಅಮ್ಮಂದಿರ ದಿನ'ದ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ ಅಲ್ಲವೇ?
